Netcongestie: uitbreiding elektriciteitsnet

Burgers en bedrijven schakelen steeds vaker over van aardgas en benzine naar electriciteit, bijvoorbeeld met warmtepompen en elektrische voertuigen. Zo worden we minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en het is beter voor het milieu. Op momenten dat er heel veel elektriciteit gaat worden gebruikt – piekmomenten – dreigtons elektriciteitsnet dat soms niet aan te kunnen. Als dat dreigt worden nieuwe aanvragen op een wachtrij geplaatst. Dat heet netcongestie en bezorgt het bedrijfsleven en de woningbouw grote problemen. Het belemmert bedrijven bij hun groei, verduurzaming en elektrificatie.

Waarom is netcongestie een probleem voor bedrijven?

Door de snelle elektrificatie groeit de vraag naar elektriciteit. Bedrijven hebben meer stroom nodig voor uitbreiding, verduurzaming, nieuwe machines, laadinfra en elektrische voertuigen. Op veel plaatsen en sommige momenten kan het elektriciteitsnet die vraag niet aan.

Nieuwe bedrijven en bedrijven die zich in Nederland willen vestigen of bedrijven die willen uitbreiden, kunnen daardoor niet altijd worden aangesloten of krijgen geen extra capaciteit. In het eerste halfjaar van 2026 stonden 15.498 aanvragen van grootverbruikers op de wachtlijst.

Voor kleinverbruikers is sinds 1 juli 2026 in congestiegebieden een nieuwe werkwijze ingevoerd. Ook aanvragen van kleine bedrijven, huishoudens en publieke laadpalen komen daardoor vanaf 1 juli op de wachtlijst.

Dit is wat wij als een oplossingsrichting zien

Om de Nederlandse economie weer te laten groeien, willen we dat ondernemen in Nederland aantrekkelijk is.

Netuitbreidingen blijven noodzakelijk. Tegelijkertijd moet het bestaande net nu veel slimmer en minder behoudend worden benut. Door een combinatie van deze maatregelen kunnen veel bedrijven toch worden aangesloten.

Wij zetten ons ervoor in om de wachtrij voor een aansluiting op het stroomnet in 2027 te halveren.

Om het energiegebruik te spreiden en de bestaande netcapaciteit beter te benutten, kunnen tijdsafhankelijke nettarieven ingezet worden voor elektriciteitverbruikers om hun afname van elektriciteit te verschuiven naar rustige momenten.

Dit doen wij

VNO-NCW en MKB-Nederland zijn continu in gesprek met de rijksoverheid, netbeheerders, bedrijven en de ACM om tot beter benutten van het elektriciteitsnet te komen. Zo zetten we in op realistische vraagprognoses, een zorgvuldige toepassing van veiligheidsmarges en betere informatie over wachtrijen, beschikbare capaciteit en flexibiliteitskansen van belang.

We zetten ook in op versnelling van de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Zo dringen we aan op korter en eenvoudiger procedures voor vergunningen voor uitbreiding. Dat kan onder meer door een forse uitbreiding van de Raad van State, die toetst of vergunningen rechtmatig zijn.

Met gemeenten en provincies zijn we in gesprek over een regionale aanpak en wat zij kunnen doen om te zorgen dat uitbreiding van het net sneller wordt gerealiseerd. Financiële ondersteuning vanuit een ‘omgevingsfonds’ is daarvoor wel noodzakelijk.

Verder zijn we in gesprek over flexibel gebruik van het stroomnet. Denk aan de inzet van batterijen om stroom op te slaan. Of aparte energiecontracten en nettarieven voor een bepaalde tijd van de dag (daluren).

Om dit doel te bereiken, is het belangrijk dat netbeheerders kunnen sturen op duidelijke prestatiedoelen en dat flexibele contracten en congestiemanagement sneller beschikbaar komen.

Dit is wat bedrijven doen

Bedrijven komen zelf ook in actie. Ze maken scans van hun elektriciteitsgebruik en kijken of ze hun patroon kunnen verschuiven, met behulp van energiemanagementsystemen en eventueel batterijen. Ze onderzoeken of ze beter (slimmer) gebruik van het huidige elektriciteitsnet kunnen maken. Bedrijven die transportcapaciteit over hebben (ze gebruiken niet alle capaciteit waarop zij recht op hebben), kunnen worden gekoppeld aan bedrijven die juist méér capaciteit nodig hebben. Daar zijn wel andere energiecontracten voor nodig, want die worden nu alleen per bedrijf afgesloten.

Dat vraagt veelal om investeringen en aanpassingen in de bedrijfsvoering. Daarom moeten bedrijven toegang hebben tot goede informatie, technische ondersteuning en financiële regelingen, zoals de Flex-e-subsdie.

Voor dat soort slimme toepassingen is het Landelijk Actieprogramma Netcongestie in het leven geroepen, waaraan VNO-NCW en MKB-Nederland deelnemen.

Daarnaast werken we aan meer praktisch handelingsperspectief voor ondernemers. Via het programma Netperspectief MKB, waarin netbeheerders, Techniek Nederland, MKB-Nederland en RVO samenwerken, worden praktische oplossingen ontwikkeld en beschikbaar gesteld. Ondernemers kunnen ook terecht bij het Loket Netcongestie van RVO.

Wie betaalt de uitbreiding van het net?

Alle investeringen in het stroomnet worden in Nederland betaald door de gebruikers: burgers en bedrijven. Bedrijven betalen jaarlijks ongeveer 5.5 miljard euro aan het stroomnet. Dat is in het buitenland deels anders geregeld. Daar wordt meer met leningen en subsidies gewerkt om de uitbreiding te betalen en gebruikers tegemoet te komen in hun kosten. Nederlandse bedrijven betalen nu meer voor de nettarieven dan hun concurrenten in het buitenland.

Meer lezen over drukte op het net?
De netcongestie is de afgelopen jaren steeds toegenomen waarbij de groei van de wachtrij nu wel afvlakt. VNO-NCW en MKB-Nederland schreven daar in februari 2025 een brief over aan de Tweede Kamer: dit moet er gebeuren. Lees in dit verband ook de column van beleidsadviseur Remko Ybema. Ondertussen zoeken ondernemers naar slimme manieren om de drukte op het net te omzeilen. Een andere interessante themapagina op de website: Energietransitie.

FAQ

Waarom is er netcongestie? 

Wat betekent dit voor ondernemers?

Wat zijn de mogelijke oplossingen voor netcongestie?